Bình Tích Áp Trong Hệ Thống Bơm Nước Có Vai Trò Gì?

Trong hệ thống cấp nước, máy bơm thường phải hoạt động theo nhu cầu sử dụng và áp lực thực tế của đường ống. Khi lượng nước tiêu thụ thay đổi liên tục, máy bơm có thể khởi động và dừng nhiều lần, gây ảnh hưởng đến chế độ vận hành. Để hạn chế tình trạng này, bình tích áp được sử dụng như một thiết bị phụ trợ, giúp tích trữ một lượng nước dưới áp lực khí nén và cấp trở lại hệ thống khi cần thiết.

Vậy bình tích áp trong hệ thống bơm nước có vai trò gì, hoạt động theo nguyên lý nào và cần lưu ý những gì khi sử dụng? Bài viết dưới đây được DOOCH biên soạn nhằm giúp doanh nghiệp và người làm kỹ thuật hiểu rõ hơn về thiết bị này.

Nội dung bài viết DOOCH VINA

Bình tích áp trong hệ thống bơm nước là gì?

Bình tích áp là thiết bị chịu áp lực, có chức năng tích trữ một lượng nước và sử dụng áp lực khí nén để đẩy nước trở lại đường ống khi hệ thống có nhu cầu. Thiết bị thường được lắp đặt trong các hệ thống cấp nước, bơm tăng áp và một số hệ thống công nghiệp có yêu cầu duy trì áp lực.

Ở loại bình tích áp sử dụng màng ngăn hoặc ruột cao su, phần nước và phần khí được tách biệt. Khi nước được bơm vào bình, thể tích khoang khí giảm và áp suất khí tăng lên. Khi máy bơm dừng hoặc áp suất trong đường ống giảm, khí nén giãn nở, tạo lực đẩy nước từ bình vào hệ thống.

Cấu tạo cơ bản của bình tích áp

Bình tích áp dạng màng thường có vỏ bình chịu áp lực, màng ngăn đàn hồi, khoang chứa khí, khoang chứa nước, van nạp khí và đầu kết nối với đường ống. Vỏ bình bảo vệ các bộ phận bên trong và chịu áp suất làm việc theo thiết kế.

Màng ngăn hoặc ruột cao su có nhiệm vụ phân cách nước với khí nén. Bộ phận này cho phép thể tích hai khoang thay đổi khi nước được nạp vào hoặc đưa ra khỏi bình. Van nạp khí được sử dụng để kiểm tra và bổ sung khí theo yêu cầu kỹ thuật của thiết bị.

Cấu tạo cụ thể có thể khác nhau tùy loại bình và nhà sản xuất. Vì vậy, khi kiểm tra hoặc lựa chọn thiết bị, cần căn cứ vào tài liệu kỹ thuật của đúng sản phẩm thay vì áp dụng một cấu tạo chung cho tất cả các dòng bình tích áp.

Bình tích áp khác gì bể chứa nước thông thường?

Bình tích áp và bể chứa nước đều có khả năng lưu trữ nước, nhưng mục đích sử dụng và nguyên lý hoạt động khác nhau.

Bể chứa nước thông thường chủ yếu dùng để dự trữ nước phục vụ nhu cầu sử dụng. Trong khi đó, bình tích áp lưu trữ một lượng nước dưới áp lực khí nén, nhờ vậy có thể đẩy nước trở lại đường ống mà không cần máy bơm khởi động ngay lập tức.

Do dung tích nước hữu dụng của bình tích áp có giới hạn, thiết bị không thể thay thế bể chứa nước trong những hệ thống cần dự trữ lượng nước lớn.

Xem Thêm Hồ Sơ Kỹ Thuật Máy Bơm Công Nghiệp Gồm Những Gì?

Bình tích áp trong hệ thống bơm nước có vai trò gì?

Bình tích áp hỗ trợ quá trình vận hành của hệ thống bơm thông qua khả năng tích trữ nước dưới áp lực khí nén. Tùy cấu hình hệ thống, thiết bị có thể đảm nhận một số vai trò sau.

Giảm số lần khởi động và dừng máy bơm

Đây là một trong những chức năng quan trọng của bình tích áp trong hệ thống cấp nước điều khiển theo áp suất.

Khi người dùng lấy một lượng nước nhỏ, nước có thể được cấp từ bình tích áp trước. Áp lực khí nén bên trong bình đẩy nước ra đường ống, giúp hệ thống tiếp tục cấp nước mà chưa cần khởi động máy bơm ngay lập tức.

Khi lượng nước trong bình giảm và áp suất đường ống xuống đến ngưỡng khởi động đã cài đặt, hệ thống điều khiển sẽ kích hoạt máy bơm. Nhờ cơ chế này, máy bơm không phải khởi động sau mỗi lần phát sinh nhu cầu sử dụng nước nhỏ.

Việc giảm số lần đóng ngắt có thể hạn chế tình trạng khởi động liên tục, góp phần giảm tác động cơ học và điện lên động cơ. Tuy nhiên, bình tích áp không bảo đảm máy bơm luôn hoạt động ở chế độ tối ưu. Hiệu quả còn phụ thuộc vào dung tích bình, lưu lượng tiêu thụ, dải áp suất điều khiển và đặc tính của máy bơm.

Duy trì áp lực nước khi máy bơm tạm dừng

Khi máy bơm dừng, khí nén trong bình tiếp tục giãn nở và đẩy lượng nước đã tích trữ vào đường ống. Nhờ đó, hệ thống vẫn có thể duy trì áp lực trong một khoảng thời gian mà không cần máy bơm hoạt động liên tục.

Chức năng này đặc biệt hữu ích trong các hệ thống có nhu cầu sử dụng nước nhỏ hoặc không liên tục. Tuy nhiên, áp lực không được duy trì ở một giá trị cố định vô thời hạn. Khi nước tiếp tục được sử dụng, áp suất trong bình và đường ống sẽ giảm dần cho đến khi đạt ngưỡng khởi động của hệ thống.

Cấp nước dự trữ trong thời gian ngắn

Bình tích áp có thể cung cấp một lượng nước nhất định khi máy bơm đang dừng hoặc chưa khởi động. Đây là lượng nước được tích trữ dưới áp lực khí nén, không phải toàn bộ dung tích danh nghĩa ghi trên bình.

Lượng nước hữu dụng phụ thuộc vào dung tích bình, áp suất nạp khí ban đầu và dải áp suất vận hành. Vì vậy, khi tính toán hệ thống, không nên coi bình tích áp 100 lít đồng nghĩa với khả năng cấp ra 100 lít nước.

Trong trường hợp mất điện, bình vẫn có thể cấp lượng nước còn hữu dụng nhờ áp lực khí nén. Tuy nhiên, khả năng cấp nước chỉ giới hạn trong lượng nước tích trữ và áp suất còn lại, không thể thay thế nguồn cấp nước dự phòng dài hạn.

Hỗ trợ hạn chế dao động áp suất

Khí nén trong bình có khả năng co lại và giãn nở khi áp suất trong hệ thống thay đổi. Nhờ đặc tính này, bình tích áp có thể hấp thụ một phần biến động áp lực, giúp hạn chế một số dao động trong quá trình cấp nước.

Trong một số cấu hình, bình cũng có thể hỗ trợ giảm tác động của xung áp. Tuy nhiên, không nên xem bình tích áp thông thường là giải pháp loại bỏ hoàn toàn hiện tượng búa nước. Với hệ thống có nguy cơ xung áp lớn, cần xác định nguyên nhân và lựa chọn giải pháp xử lý phù hợp với đặc tính đường ống.

Xem Thêm Thông Số Nghiệm Thu Máy Bơm: Những Điều Cần Kiểm Tra

Nguyên lý hoạt động của bình tích áp trong hệ thống bơm nước

Bình tích áp hoạt động dựa trên sự thay đổi thể tích và áp suất của khí nén khi nước được đưa vào hoặc lấy ra khỏi bình. Quá trình này có thể được hiểu qua ba trạng thái chính.

Khi máy bơm cấp nước vào bình

Khi máy bơm hoạt động, nước được đưa vào bình và làm màng ngăn hoặc ruột cao su biến dạng. Thể tích khoang khí giảm, khiến áp suất khí tăng lên. Năng lượng được tích trữ trong khoang khí dưới dạng áp lực nén.

Quá trình tiếp tục cho đến khi hệ thống đạt ngưỡng áp suất dừng theo cấu hình điều khiển. Lúc này, máy bơm có thể ngừng hoạt động.

Khi máy bơm dừng

Sau khi máy bơm dừng, khí nén vẫn duy trì áp lực lên phần nước bên trong bình. Khi có nhu cầu sử dụng, nước được đẩy từ bình ra đường ống nhờ lực giãn nở của khí.

Nhờ đó, hệ thống vẫn có thể cấp nước trong một khoảng thời gian mà không cần máy bơm khởi động ngay lập tức.

Khi nhu cầu sử dụng nước tăng

Khi lượng nước tiêu thụ tăng, nước trong bình được lấy ra nhiều hơn và áp suất hệ thống giảm. Khi áp suất xuống đến ngưỡng khởi động, bộ phận điều khiển sẽ kích hoạt máy bơm.

Máy bơm tiếp tục cấp nước cho hệ thống và nạp lại bình tích áp. Chu trình này lặp lại theo nhu cầu sử dụng và ngưỡng áp suất được cài đặt.

Xem Thêm Máy Bơm Đơn Lẻ Hay Cụm Bơm Đồng Bộ: Nên Chọn Gì?

Bình tích áp thường được sử dụng trong những hệ thống nào?

Không phải hệ thống bơm nước nào cũng cần lắp bình tích áp. Thiết bị thường được cân nhắc khi hệ thống cần tích trữ một lượng nước có áp lực, giảm số lần khởi động máy bơm hoặc hỗ trợ duy trì áp suất trong quá trình vận hành.

Hệ thống bơm tăng áp cấp nước

Trong hệ thống bơm tăng áp, bình tích áp có thể hỗ trợ cấp nước khi nhu cầu sử dụng nhỏ và hạn chế việc máy bơm phải khởi động liên tục. Thiết bị thường được xem xét trong các cấu hình điều khiển theo áp suất.

Đối với hệ thống sử dụng biến tần để điều chỉnh tốc độ động cơ và duy trì áp suất, vai trò cũng như dung tích bình cần được xác định theo phương án điều khiển cụ thể. Không nên mặc định mọi hệ thống tăng áp đều cần cùng một loại bình hoặc dung tích bình giống nhau.

Hệ thống cấp nước cho tòa nhà

Trong các công trình như chung cư, khách sạn và tòa nhà thương mại, nhu cầu sử dụng nước có thể thay đổi theo thời điểm. Bình tích áp có thể hỗ trợ hệ thống bơm cấp nước đáp ứng những nhu cầu nhỏ trong thời gian ngắn mà không phải khởi động máy bơm ngay lập tức.

Việc sử dụng bình cần được xem xét cùng lưu lượng tiêu thụ, áp lực yêu cầu, chiều cao công trình và phương án phân vùng cấp nước. Không phải mọi hệ thống cấp nước cao tầng đều cần lắp bình tích áp.

Hệ thống cấp nước trong nhà máy

Trong nhà máy, một số hệ thống cấp nước có nhu cầu sử dụng thay đổi theo ca sản xuất hoặc theo trạng thái hoạt động của thiết bị. Bình tích áp có thể hỗ trợ duy trì áp lực và giảm tần suất đóng ngắt máy bơm trong những cấu hình phù hợp.

Khi lựa chọn, cần xem xét đặc tính chất lỏng, áp suất làm việc, nhiệt độ và vật liệu tiếp xúc với nước. Nếu hệ thống sử dụng chất lỏng khác nước sạch, khả năng tương thích của màng hoặc ruột bình cần được xác nhận theo tài liệu nhà sản xuất.

Xem Thêm So Sánh Thông Số Máy Bơm Giữa Các Nhà Cung Cấp

Những yếu tố cần quan tâm khi lựa chọn bình tích áp

Lựa chọn bình tích áp không chỉ dựa vào dung tích. Thiết bị cần phù hợp với máy bơm, áp suất vận hành và phương thức điều khiển của toàn hệ thống.

Dung tích bình và lượng nước hữu dụng

Dung tích danh nghĩa là thể tích thiết kế của bình, không phải lượng nước có thể lấy ra trong một chu kỳ vận hành. Lượng nước hữu dụng phụ thuộc vào áp suất nạp khí và giới hạn áp suất làm việc của hệ thống.

Khi xác định dung tích, cần xem xét lưu lượng máy bơm, nhu cầu sử dụng nước, số lần khởi động cho phép và dải áp suất điều khiển. Nếu bình quá nhỏ, lượng nước tích trữ có thể không đủ để hạn chế việc đóng ngắt thường xuyên. Ngược lại, bình có dung tích lớn hơn chưa chắc phù hợp nếu không được tính toán theo cấu hình thực tế.

Áp suất làm việc và áp suất nạp khí

Áp suất làm việc tối đa của bình là giới hạn áp suất thiết bị được thiết kế để chịu đựng trong điều kiện quy định. Trong khi đó, áp suất nạp khí là áp suất khí ban đầu trong bình khi phía nước đã được xả theo đúng quy trình kiểm tra.

Hai thông số này có ý nghĩa khác nhau và không được nhầm lẫn. Áp suất nạp khí cần được cài đặt phù hợp với áp suất khởi động và hướng dẫn của nhà sản xuất. Không nên áp dụng một tỷ lệ cố định cho mọi loại bình, vì yêu cầu có thể khác nhau theo thiết kế và cấu hình điều khiển.

Nhiệt độ và đặc tính chất lỏng

Màng hoặc ruột cao su bên trong bình có giới hạn về nhiệt độ và khả năng tương thích với chất lỏng. Nếu hệ thống sử dụng nước nóng hoặc chất lỏng có thành phần đặc biệt, cần kiểm tra vật liệu màng, nhiệt độ làm việc cho phép và điều kiện sử dụng theo tài liệu kỹ thuật.

Việc lựa chọn sai vật liệu có thể làm giảm tuổi thọ của bộ phận đàn hồi và ảnh hưởng đến độ an toàn khi vận hành.

Phương thức điều khiển của hệ thống bơm

Hệ thống điều khiển bằng công tắc áp suất thường sử dụng bình tích áp để cấp nước trong khoảng áp suất giữa ngưỡng dừng và ngưỡng khởi động. Trong khi đó, hệ thống sử dụng biến tần có thể điều chỉnh tốc độ máy bơm theo tín hiệu áp suất để đáp ứng nhu cầu sử dụng.

Do nguyên lý điều khiển khác nhau, vai trò và dung tích bình tích áp cũng cần được xem xét riêng cho từng cấu hình. Việc lựa chọn phải căn cứ vào yêu cầu vận hành thực tế thay vì chỉ dựa trên công suất máy bơm.

Xem Thêm Cách Đọc Catalogue Máy Bơm Để Tránh Chọn Sai Thiết Bị

Lưu ý khi lắp đặt và bảo dưỡng bình tích áp

tram-bom-chim-xu-ly-nuoc-thai-dooch-vina

DOOCH VINA thi công dự án trạm bơm xử lý nước thải

Bình tích áp là thiết bị chịu áp lực nên cần được lắp đặt, kiểm tra và sử dụng theo đúng giới hạn kỹ thuật. Việc vận hành không đúng áp suất hoặc bỏ qua dấu hiệu hư hỏng có thể ảnh hưởng đến độ an toàn của hệ thống.

Lắp đặt đúng vị trí và kết nối phù hợp

Bình cần được kết nối chắc chắn với hệ thống đường ống, đặt tại vị trí phù hợp với thiết kế và thuận tiện cho việc kiểm tra. Áp suất làm việc của bình phải đáp ứng yêu cầu của hệ thống, đồng thời không vượt quá giới hạn cho phép của thiết bị.

Kiểm tra áp suất nạp khí định kỳ

Áp suất nạp khí cần được kiểm tra theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Để đo đúng áp suất nạp ban đầu, phía nước của bình phải được xả áp theo quy trình phù hợp. Nếu đo khi bình vẫn còn áp lực nước, kết quả có thể không phản ánh chính xác áp suất nạp khí.

Kiểm tra tình trạng màng và vỏ bình

Trong quá trình sử dụng, cần chú ý tình trạng rò rỉ, ăn mòn, biến dạng của vỏ bình và dấu hiệu hư hỏng màng ngăn. Chu kỳ kiểm tra phụ thuộc vào loại thiết bị, điều kiện làm việc và khuyến nghị của nhà sản xuất.

Đối với bình có dấu hiệu bất thường, cần dừng kiểm tra theo quy trình an toàn và xác định nguyên nhân trước khi đưa thiết bị trở lại vận hành.

Câu hỏi thường gặp về bình tích áp trong hệ thống bơm nước

Bình tích áp có bắt buộc phải lắp cùng máy bơm nước không?

Không. Bình tích áp không phải thiết bị bắt buộc trong mọi hệ thống bơm nước. Việc sử dụng phụ thuộc vào phương thức điều khiển, yêu cầu áp lực và chế độ vận hành của hệ thống.

Bình tích áp có giúp máy bơm tiết kiệm điện không?

Bình tích áp có thể giảm số lần khởi động máy bơm trong những điều kiện phù hợp. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa tổng điện năng tiêu thụ chắc chắn giảm. Hiệu quả còn phụ thuộc vào công suất động cơ, lưu lượng sử dụng và chế độ vận hành.

Bình tích áp có thể cấp nước khi mất điện không?

Có thể, trong phạm vi lượng nước còn hữu dụng và áp lực khí nén còn lại trong bình. Khi lượng nước này đã được sử dụng hết hoặc áp suất không còn đáp ứng nhu cầu, bình không thể tiếp tục cấp nước.

Dung tích bình tích áp càng lớn có càng tốt không?

Không. Dung tích bình cần phù hợp với lưu lượng máy bơm, nhu cầu sử dụng và dải áp suất vận hành. Chọn bình quá lớn hoặc quá nhỏ mà không tính toán đều có thể khiến hệ thống hoạt động không phù hợp.

Bao lâu cần kiểm tra bình tích áp một lần?

Không có một chu kỳ kiểm tra chung phù hợp với tất cả các loại bình. Thời gian kiểm tra cần căn cứ vào hướng dẫn của nhà sản xuất, điều kiện làm việc và yêu cầu an toàn của hệ thống.

Kết luận

Bình tích áp trong hệ thống bơm nước có vai trò tích trữ một lượng nước dưới áp lực khí nén, hỗ trợ giảm số lần khởi động máy bơm, duy trì áp lực trong thời gian ngắn và hạn chế một phần dao động áp suất. Hiệu quả của thiết bị phụ thuộc vào dung tích hữu dụng, áp suất nạp khí, phương thức điều khiển và điều kiện vận hành thực tế.

Đối với các hệ thống cấp nước tại nhà máy, tòa nhà và công trình công nghiệp, việc lựa chọn máy bơm cùng thiết bị phụ trợ phù hợp có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng vận hành. DOOCH cung cấp các dòng máy bơm và giải pháp bơm nước phục vụ nhiều nhu cầu ứng dụng. Doanh nghiệp có thể tham khảo các sản phẩm của DOOCH để tìm hiểu phương án thiết bị phù hợp với yêu cầu hệ thống.

Thông Tin Liên Hệ

  • Đơn vị chịu trách nhiệm: Công ty TNHH Bơm Dooch Vina

  • Tổng đài trợ giúp Dooch Vina: 0825.256.464

  • Trụ sở văn phòng: Số 88 Phố Vạn Phúc, Phường Vạn Phúc, Quận Hà Đông, TP. Hà Nội

  • Địa chỉ nhà máy: Dooch Factory – Cụm Công Nghiệp Tân Phú 1, P. Trung Thành, TP. Thái Nguyên

  • Email: contact@doochpump.com.vn

  • Fanpage: facebook.com/maybomdoochvina