Trong các tòa nhà cao tầng, áp lực nước tại tầng thấp và tầng cao có sự chênh lệch đáng kể do độ cao cột nước và tổn thất trên đường ống. Nếu sử dụng một hệ thống bơm cấp nước chung cho toàn bộ công trình mà không kiểm soát áp lực phù hợp, các tầng dưới có thể chịu áp suất quá lớn, trong khi những tầng trên lại không được cấp đủ áp lực.
Phân vùng áp lực trong hệ thống cấp nước tòa nhà là giải pháp chia công trình thành các khu vực cấp nước riêng biệt, nhằm kiểm soát áp suất và đáp ứng nhu cầu sử dụng tại từng khu vực. Bài viết dưới đây được DOOCH biên soạn để giúp doanh nghiệp và đơn vị kỹ thuật hiểu rõ nguyên lý, phương án triển khai và những yếu tố cần xem xét khi thiết kế hệ thống.
Phân vùng áp lực trong hệ thống cấp nước tòa nhà là gì?

Hệ thống bơm inline trục đứng DOOCH
Phân vùng áp lực là phương án chia hệ thống cấp nước của tòa nhà thành nhiều khu vực theo chiều cao hoặc phạm vi phục vụ. Mỗi vùng được thiết kế để duy trì áp lực phù hợp với các thiết bị sử dụng nước tại khu vực đó.
Giải pháp này thường được áp dụng trong các công trình cao tầng, nơi áp lực nước cần thiết tại tầng trên khác đáng kể so với áp lực tại tầng dưới. Thay vì sử dụng một mức áp lực chung cho toàn bộ công trình, hệ thống được tổ chức thành các vùng có chế độ cấp nước riêng.
Mỗi vùng có thể sử dụng cụm bơm tăng áp, đường ống đứng và thiết bị điều chỉnh áp lực riêng. Tùy phương án thiết kế, công trình cũng có thể sử dụng bể chứa trung gian, bể mái hoặc van giảm áp để kiểm soát áp suất giữa các khu vực.
Mục tiêu của phân vùng áp lực không đơn thuần là tăng áp lực nước. Quan trọng hơn, giải pháp này giúp bảo đảm áp suất tại các điểm sử dụng nằm trong giới hạn phù hợp, đồng thời hạn chế tình trạng áp lực quá cao ở những tầng thấp.
Xem Thêm Bình Tích Áp Trong Hệ Thống Bơm Nước Có Vai Trò Gì?
Vì sao cần phân vùng áp lực trong tòa nhà cao tầng?
Áp lực nước trong hệ thống đường ống chịu ảnh hưởng trực tiếp của độ cao cột nước. Khi nước được cấp từ một vị trí thấp lên các tầng cao, hệ thống phải tạo đủ áp lực để thắng chênh lệch độ cao, tổn thất ma sát và đáp ứng áp lực yêu cầu tại thiết bị sử dụng.
Nếu máy bơm được lựa chọn để đáp ứng áp lực cho tầng cao nhất nhưng toàn bộ các tầng đều sử dụng chung một đường ống đứng không có biện pháp kiểm soát phù hợp, áp lực tại những tầng thấp có thể vượt quá mức cho phép của đường ống, van và thiết bị đầu cuối.
Chênh lệch áp lực giữa tầng thấp và tầng cao
Áp suất thủy tĩnh thay đổi theo chiều cao cột nước. Khi độ cao tăng, áp suất tại điểm phía trên giảm nếu không có thiết bị bổ sung năng lượng. Ngược lại, tại những vị trí thấp hơn, áp suất có thể tăng do cột nước phía trên.
Vì vậy, nếu một cụm bơm phải cấp nước đến tầng cao nhất, áp lực tạo ra tại đầu ra có thể khiến các tầng thấp chịu áp suất lớn. Mức chênh lệch cụ thể phụ thuộc vào chiều cao công trình, vị trí đặt bơm, tổn thất đường ống và chế độ vận hành.
Hạn chế áp lực quá cao tại các tầng dưới
Áp lực vượt quá giới hạn thiết kế có thể ảnh hưởng đến đường ống, van, vòi lấy nước và các thiết bị sử dụng nước. Áp lực cao cũng có thể làm tăng lưu lượng không cần thiết tại một số điểm dùng nước, gây lãng phí và làm tăng nguy cơ rò rỉ.
Việc phân vùng giúp giới hạn áp suất cho từng khu vực, giảm sự phụ thuộc vào một đường ống đứng phải chịu áp lực lớn trên toàn bộ chiều cao công trình.
Đảm bảo áp lực đủ dùng tại các tầng trên
Nếu áp lực cấp nước không đủ, các thiết bị ở tầng cao có thể hoạt động không đúng yêu cầu. Biểu hiện thường gặp là lưu lượng tại vòi yếu hoặc áp lực không đáp ứng điều kiện vận hành của thiết bị.
Phân vùng áp lực cho phép thiết kế riêng phương án cấp nước đến các tầng trên, chẳng hạn sử dụng cụm bơm tăng áp cho vùng cao hoặc bể chứa trung gian kết hợp cấp nước theo trọng lực.
Hỗ trợ kiểm soát vận hành và bảo trì
Khi các vùng cấp nước được tổ chức rõ ràng, đơn vị vận hành có thể theo dõi áp suất và tình trạng hoạt động của từng khu vực. Việc cô lập một vùng để kiểm tra hoặc bảo trì cũng có thể thuận tiện hơn nếu hệ thống được bố trí van khóa và thiết bị đo phù hợp.
Tuy nhiên, khả năng duy trì cấp nước cho các vùng còn lại khi một vùng gặp sự cố phụ thuộc vào cấu hình đường ống, nguồn cấp và phương án dự phòng của công trình.
Xem Thêm Hồ Sơ Kỹ Thuật Máy Bơm Công Nghiệp Gồm Những Gì?
Các phương án phân vùng áp lực trong hệ thống cấp nước tòa nhà
Tùy chiều cao công trình, mặt bằng kỹ thuật, nguồn nước và yêu cầu vận hành, hệ thống có thể được phân vùng theo nhiều phương án khác nhau.

Kỹ sư DOOCH kiểm tra lắp đặt hệ thống bơm
Phân vùng bằng các cụm bơm tăng áp riêng
Đây là phương án sử dụng các cụm bơm riêng để cấp nước cho từng vùng áp lực. Mỗi cụm bơm phục vụ một nhóm tầng nhất định, với áp suất đầu ra được tính toán theo nhu cầu của vùng đó.
Ví dụ, một tòa nhà có thể chia thành vùng thấp, vùng giữa và vùng cao. Mỗi vùng được cấp nước bằng cụm bơm tương ứng, kết hợp với đường ống đứng riêng. Cách bố trí này giúp kiểm soát áp lực theo từng khu vực và hạn chế việc các tầng thấp phải chịu áp suất do yêu cầu cấp nước cho những tầng cao hơn.
Số lượng vùng không được xác định chỉ dựa trên số tầng. Đơn vị thiết kế cần tính toán chiều cao từng vùng, áp lực yêu cầu tại điểm dùng nước bất lợi nhất, tổn thất đường ống và giới hạn chịu áp của thiết bị.
Phân vùng bằng van giảm áp
Van giảm áp được sử dụng để hạ áp suất phía sau van xuống mức cài đặt phù hợp, trong điều kiện lưu lượng và áp suất đầu vào nằm trong phạm vi làm việc của thiết bị.
Phương án này có thể được áp dụng khi một nguồn cấp chung có áp lực đủ lớn, nhưng một số khu vực cần áp suất thấp hơn. Van giảm áp thường được bố trí trên đường ống cấp vào vùng hoặc nhánh cấp nước cần kiểm soát áp suất.
Ưu điểm của phương án là có thể hạn chế nhu cầu sử dụng thêm một cụm bơm riêng cho một số khu vực. Tuy nhiên, van giảm áp không tạo thêm áp lực cho những tầng cao nếu áp suất đầu vào không đủ. Thiết bị cũng cần được lựa chọn theo lưu lượng, áp suất đầu vào, áp suất đầu ra và đặc tính vận hành thực tế.
Phân vùng bằng bể chứa trung gian
Với phương án này, nước được bơm đến bể chứa trung gian tại tầng kỹ thuật hoặc một cao độ phù hợp. Từ bể, nước có thể được cấp cho khu vực bên dưới bằng trọng lực hoặc tiếp tục được bơm đến vùng cao hơn.
Bể trung gian tạo điểm phân cách thủy lực giữa các vùng, giúp hạn chế việc áp lực từ một cụm bơm truyền trực tiếp đến toàn bộ chiều cao công trình. Phương án này có thể phù hợp với những tòa nhà cao tầng có nhiều khu vực cấp nước.
Khi triển khai, cần tính toán dung tích bể, cao độ đặt bể, lưu lượng cấp và phương án kiểm soát chất lượng nước. Đồng thời, cần xem xét không gian lắp đặt, tải trọng công trình và yêu cầu vệ sinh, bảo trì.
Phân vùng bằng bể mái kết hợp bơm tăng áp
Một số công trình sử dụng bơm để đưa nước lên bể mái, sau đó cấp nước cho các tầng bằng trọng lực. Với những tầng gần mái hoặc nằm ở khu vực cao hơn, áp lực trọng lực có thể không đáp ứng yêu cầu của thiết bị. Khi đó, hệ thống có thể cần thêm cụm bơm tăng áp cho vùng tương ứng.
Phương án này cần tính toán cao độ bể, áp lực tại các điểm sử dụng và khả năng cấp nước khi bơm hoặc nguồn điện gặp sự cố. Không nên mặc định bể mái có thể cấp đủ áp lực cho tất cả các tầng nếu chưa kiểm tra chênh lệch cao độ và yêu cầu sử dụng.
Xem Thêm Thông Số Nghiệm Thu Máy Bơm: Những Điều Cần Kiểm Tra
Nguyên tắc thiết kế phân vùng áp lực hệ thống cấp nước

Thiết kế phân vùng cần dựa trên tính toán thủy lực và điều kiện thực tế của công trình. Việc chia tầng theo kinh nghiệm mà không kiểm tra áp lực tại các điểm sử dụng có thể dẫn đến thiếu áp ở tầng trên hoặc áp lực quá cao ở tầng dưới.
Xác định áp lực yêu cầu tại các điểm sử dụng
Trước tiên, cần xác định yêu cầu áp lực của các thiết bị sử dụng nước như vòi, sen tắm, thiết bị vệ sinh và thiết bị công nghệ. Mỗi loại thiết bị có thể có yêu cầu khác nhau, vì vậy cần căn cứ vào tài liệu kỹ thuật và điều kiện sử dụng.
Điểm bất lợi nhất của mỗi vùng thường là vị trí có yêu cầu áp lực cao nhưng chịu điều kiện cấp nước khó khăn, chẳng hạn điểm sử dụng ở tầng cao hoặc vị trí xa cụm bơm. Áp lực tại điểm này cần được kiểm tra trong điều kiện lưu lượng tính toán, không chỉ dựa trên trạng thái không có dòng chảy.
Tính toán chiều cao cột áp và tổn thất đường ống
Cột áp bơm cần đáp ứng chênh lệch cao độ giữa nguồn cấp và điểm sử dụng, áp lực yêu cầu tại điểm cuối, cùng tổn thất trên đường ống và các phụ kiện.
Về nguyên tắc, cột áp cần thiết được xác định từ chênh lệch cao độ, áp lực dư yêu cầu tại điểm sử dụng và tổng tổn thất thủy lực, sau đó xem xét áp lực sẵn có ở phía đầu vào nếu có.
Tổn thất áp suất phát sinh do ma sát dọc đường ống và các phụ kiện như co, tê, van, bộ lọc. Nếu bỏ qua những thành phần này, máy bơm có thể không đáp ứng được lưu lượng và áp lực tại điểm bất lợi nhất.
Xác định giới hạn áp suất tại tầng thấp
Sau khi xác định áp lực cần thiết cho vùng cao nhất, đơn vị thiết kế phải kiểm tra áp suất tại các vị trí thấp nhất của từng vùng. Đây là bước quan trọng để bảo đảm đường ống, van và thiết bị đầu cuối không phải làm việc vượt quá giới hạn cho phép.
Nếu áp suất tại tầng thấp quá lớn, cần xem xét chia nhỏ vùng, thay đổi cao độ điểm cấp, bố trí van giảm áp hoặc lựa chọn cấu hình bơm khác.
Không có một số tầng cố định áp dụng cho mọi vùng áp lực. Chiều cao mỗi vùng phải được tính toán dựa trên áp suất tĩnh, áp lực vận hành, tổn thất đường ống và giới hạn chịu áp của các thiết bị.
Lựa chọn máy bơm phù hợp cho từng vùng
Sau khi xác định lưu lượng và cột áp yêu cầu, cần lựa chọn máy bơm có đặc tính phù hợp với điểm làm việc của từng vùng. Không nên chỉ dựa vào công suất động cơ hoặc chiều cao công trình để lựa chọn thiết bị.
Đường đặc tính máy bơm cần được đối chiếu với đường đặc tính hệ thống để xác định khả năng đáp ứng lưu lượng và cột áp. Với hệ thống có nhu cầu thay đổi, cần xem xét phương thức điều khiển và khả năng điều chỉnh lưu lượng, áp suất.
Nếu sử dụng nhiều máy bơm, phương án vận hành luân phiên hoặc dự phòng cũng cần được tính toán theo yêu cầu cấp nước và mức độ quan trọng của công trình.
Kiểm tra giới hạn chịu áp của đường ống và thiết bị
Đường ống, van, đồng hồ áp suất, bình chứa và thiết bị đầu cuối phải phù hợp với áp suất làm việc của vùng được cấp nước. Cần kiểm tra cả áp suất tĩnh, áp suất vận hành và các tình huống áp suất tăng bất thường có thể xảy ra.
Đối với những hệ thống có nguy cơ biến động áp suất lớn, cần xem xét thêm giải pháp kiểm soát xung áp và va đập thủy lực. Việc chỉ lựa chọn van giảm áp hoặc chia vùng mà không đánh giá các tình huống vận hành có thể chưa bảo đảm an toàn cho toàn hệ thống.
Xem Thêm Máy Bơm Đơn Lẻ Hay Cụm Bơm Đồng Bộ: Nên Chọn Gì?
Những lưu ý khi vận hành hệ thống cấp nước phân vùng áp lực
Sau khi đưa vào sử dụng, các vùng cấp nước cần được theo dõi riêng để phát hiện tình trạng áp lực không phù hợp hoặc sự cố thiết bị.

Bơm truyền tải cấp nước dự án Vinhomes Cần Giờ
Theo dõi áp suất tại đầu vào và đầu ra từng vùng
Đồng hồ áp suất nên được bố trí tại các vị trí cần kiểm soát, đặc biệt là đầu ra cụm bơm và các vị trí trước, sau van giảm áp. Việc theo dõi giúp xác định áp suất thực tế có phù hợp với giá trị thiết kế hay không.
Khi áp suất thay đổi bất thường, cần kiểm tra máy bơm, van, bộ lọc, đường ống và nhu cầu sử dụng nước trước khi điều chỉnh thông số vận hành.
Kiểm tra hoạt động của van giảm áp
Van giảm áp cần được kiểm tra khả năng duy trì áp suất đầu ra trong các điều kiện lưu lượng khác nhau. Nếu van bị tắc, hư hỏng hoặc lựa chọn không phù hợp, áp suất phía sau có thể không ổn định.
Khi kiểm tra hoặc thay thế van, cần chú ý áp suất đầu vào, lưu lượng thực tế và yêu cầu áp suất của vùng cấp nước.
Kiểm tra máy bơm và hệ thống điều khiển
Máy bơm cần được theo dõi về áp suất, lưu lượng, dòng điện và tình trạng vận hành. Với hệ thống điều khiển biến tần, cần kiểm tra tín hiệu cảm biến áp suất và các thông số điều khiển để bảo đảm máy bơm đáp ứng đúng nhu cầu.
Nếu nhiều vùng sử dụng các cụm bơm riêng, cần theo dõi từng cụm để tránh nhầm lẫn khi xác định nguyên nhân sự cố.
Không tự ý thay đổi áp suất cài đặt
Việc tăng áp suất bơm hoặc điều chỉnh van giảm áp khi chưa kiểm tra tính toán có thể khiến một vùng được cấp nước tốt hơn nhưng làm tăng áp lực tại những vị trí khác.
Mọi thay đổi cần được đối chiếu với hồ sơ thiết kế, giới hạn chịu áp của thiết bị và điều kiện vận hành thực tế.
Xem Thêm So Sánh Thông Số Máy Bơm Giữa Các Nhà Cung Cấp
Câu hỏi thường gặp về phân vùng áp lực trong hệ thống cấp nước tòa nhà
Tòa nhà bao nhiêu tầng thì cần phân vùng áp lực?
Không có số tầng cố định áp dụng cho mọi công trình. Nhu cầu phân vùng phụ thuộc vào chiều cao tòa nhà, áp lực nguồn cấp, áp suất yêu cầu tại thiết bị sử dụng và giới hạn chịu áp của đường ống, phụ kiện.
Có thể sử dụng một máy bơm cho toàn bộ tòa nhà không?
Có thể trong một số công trình nếu tính toán thủy lực cho thấy áp lực tại mọi điểm sử dụng đều đáp ứng yêu cầu và không vượt giới hạn cho phép. Với tòa nhà cao tầng, thường cần xem xét phương án phân vùng hoặc thiết bị điều chỉnh áp lực để kiểm soát chênh lệch giữa các tầng.
Van giảm áp có thay thế được cụm bơm tăng áp không?
Không. Van giảm áp có chức năng giảm và kiểm soát áp suất đầu ra, không tạo thêm năng lượng cho dòng nước. Nếu áp lực nguồn không đủ để cấp nước đến tầng cao, hệ thống vẫn cần giải pháp tăng áp phù hợp.
Phân vùng áp lực có cần sử dụng đường ống đứng riêng không?
Trong phương án mỗi vùng sử dụng cụm bơm và đường ống đứng riêng, mỗi vùng thường có tuyến ống cấp tương ứng. Tuy nhiên, một số cấu hình có thể sử dụng đường ống chung kết hợp thiết bị điều chỉnh áp lực. Phương án cụ thể phụ thuộc thiết kế thủy lực và yêu cầu vận hành.
Hệ thống cấp nước sinh hoạt và chữa cháy có thể dùng chung vùng áp lực không?
Không nên mặc định hai hệ thống có thể dùng chung cấu hình. Hệ thống chữa cháy có yêu cầu riêng về lưu lượng, áp lực, nguồn nước, thiết bị và chế độ hoạt động. Việc kết hợp hoặc tách riêng phải được xác định theo thiết kế và yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho công trình.
Kết luận
Phân vùng áp lực trong hệ thống cấp nước tòa nhà giúp kiểm soát chênh lệch áp suất giữa các tầng, bảo đảm áp lực cấp nước phù hợp và hạn chế tình trạng quá áp tại những khu vực thấp. Tùy đặc điểm công trình, giải pháp có thể sử dụng cụm bơm tăng áp riêng, van giảm áp, bể trung gian hoặc bể mái kết hợp bơm.
Để hệ thống vận hành phù hợp, cần tính toán đồng bộ lưu lượng, cột áp, tổn thất đường ống, giới hạn chịu áp và phương thức điều khiển. DOOCH cung cấp các dòng máy bơm và giải pháp bơm nước phục vụ nhu cầu của công trình và hệ thống công nghiệp. Doanh nghiệp có thể tham khảo các sản phẩm của DOOCH khi tìm hiểu thiết bị bơm phù hợp với yêu cầu cấp nước thực tế.
Thông Tin Liên Hệ
Đơn vị chịu trách nhiệm: Công ty TNHH Bơm Dooch Vina
Tổng đài trợ giúp Dooch Vina: 0825.256.464
Trụ sở văn phòng: Số 88 Phố Vạn Phúc, Phường Vạn Phúc, Quận Hà Đông, TP. Hà Nội
Địa chỉ nhà máy: Dooch Factory – Cụm Công Nghiệp Tân Phú 1, P. Trung Thành, TP. Thái Nguyên
Email: contact@doochpump.com.vn
- Fanpage: facebook.com/maybomdoochvina

