Khi lựa chọn máy bơm PCCC cho nhà xưởng, nhà máy, doanh nghiệp cần căn cứ vào quy chuẩn kỹ thuật áp dụng, hồ sơ thiết kế hệ thống chữa cháy và đặc điểm thực tế của công trình. Các yếu tố như lưu lượng, cột áp, nguồn nước và cấu hình trạm bơm đều ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng yêu cầu chữa cháy.
Bài viết dưới đây được đội ngũ DOOCH biên soạn nhằm giúp doanh nghiệp nắm rõ các văn bản cần tra cứu và những lưu ý quan trọng khi lựa chọn bơm PCCC.
Vì sao cần nắm rõ tiêu chuẩn bơm PCCC cho nhà xưởng?
Hệ thống bơm phòng cháy chữa cháy có nhiệm vụ cung cấp nước với lưu lượng và áp lực đáp ứng yêu cầu của hệ thống chữa cháy được thiết kế. Nếu lựa chọn bơm không phù hợp, hệ thống có thể không đạt thông số cần thiết tại các điểm sử dụng nước khi vận hành.
Đối với nhà xưởng và nhà máy, yêu cầu PCCC phụ thuộc vào nhiều yếu tố như công năng, quy mô, đặc điểm sản xuất, hàng hóa lưu trữ và giải pháp chữa cháy được xác định trong hồ sơ thiết kế. Vì vậy, không thể dùng một cấu hình bơm hoặc một mức công suất động cơ cho tất cả công trình.
Việc xác định đúng quy chuẩn và tiêu chuẩn giúp doanh nghiệp có cơ sở kiểm tra thông số thiết bị, cấu hình trạm bơm và các yêu cầu liên quan đến lắp đặt, vận hành thử, nghiệm thu và bảo dưỡng.
Các quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan đến bơm PCCC nhà xưởng
QCVN 02:2020/BCA về trạm bơm nước chữa cháy
QCVN 02:2020/BCA – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trạm bơm nước chữa cháy là văn bản trọng tâm khi xem xét yêu cầu kỹ thuật đối với trạm bơm nước chữa cháy cố định. Quy chuẩn được ban hành kèm Thông tư 52/2020/TT-BCA và có hiệu lực từ ngày 04/10/2020. Theo thông tin tra cứu, văn bản hiện vẫn còn hiệu lực. Phạm vi áp dụng nêu tại quy chuẩn bao gồm nhà cao trên 10 tầng, nhà công cộng tập trung đông người, gara, nhà sản xuất và kho có diện tích trên 18.000 m². Khi áp dụng cho dự án cụ thể, cần đối chiếu đầy đủ phạm vi điều chỉnh và các quy định PCCC liên quan.
Quy chuẩn đề cập đến yêu cầu đối với trạm bơm trong các giai đoạn thiết kế, lắp đặt, vận hành, nghiệm thu, kiểm tra và bảo dưỡng. Do đó, việc lựa chọn bơm không nên chỉ dựa trên catalogue mà cần đối chiếu với yêu cầu thiết kế và cấu hình trạm bơm thực tế.
TCVN 7336:2021 về hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt
TCVN 7336:2021 quy định yêu cầu thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt cho nhà và công trình. Tiêu chuẩn này cần được xem xét khi công trình có hệ thống thuộc phạm vi áp dụng, chẳng hạn hệ thống chữa cháy tự động sprinkler.
Khi xác định bơm cấp nước cho hệ thống chữa cháy tự động, cần căn cứ vào yêu cầu thiết kế của hệ thống và các quy định liên quan. Nếu trạm bơm thuộc phạm vi điều chỉnh của QCVN 02:2020/BCA, các yêu cầu tương ứng của quy chuẩn về trạm bơm cũng cần được xem xét. Không nên sử dụng riêng một tiêu chuẩn để kết luận toàn bộ yêu cầu của hệ thống PCCC.
QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023
QCVN 06:2022/BXD quy định về an toàn cháy cho nhà và công trình. Sửa đổi 1:2023 được ban hành kèm Thông tư 09/2023/TT-BXD, có hiệu lực từ ngày 01/12/2023.
Khi xem xét hệ thống cấp nước chữa cháy của nhà xưởng, cần đối chiếu quy chuẩn này và phần sửa đổi có liên quan với đặc điểm công trình. Không nên chỉ sử dụng một bản tài liệu cũ mà chưa kiểm tra các nội dung được sửa đổi và quy định chuyển tiếp áp dụng cho hồ sơ dự án.
TCVN 3890:2023 về trang bị, bố trí phương tiện PCCC
TCVN 3890:2023 đề cập đến việc trang bị và bố trí phương tiện, hệ thống phòng cháy chữa cháy cho nhà và công trình thuộc phạm vi áp dụng. Tiêu chuẩn này hỗ trợ xác định yêu cầu trang bị theo đối tượng công trình, nhưng không nên được sử dụng riêng để suy ra lưu lượng và cột áp của máy bơm.
Các văn bản trên có phạm vi và mục đích khác nhau. Khi áp dụng, doanh nghiệp cần xác định công trình thuộc đối tượng nào, hệ thống chữa cháy được thiết kế ra sao và những yêu cầu nào phải được đáp ứng đồng thời.
Những yêu cầu kỹ thuật cần kiểm tra khi chọn bơm PCCC
Lưu lượng bơm chữa cháy
Lưu lượng là lượng nước mà bơm cung cấp trong một đơn vị thời gian. Thông số này phải được xác định từ yêu cầu của hệ thống chữa cháy theo hồ sơ thiết kế, không nên ước lượng chỉ dựa trên diện tích nhà xưởng hoặc quy mô sản xuất.
Khi lựa chọn bơm, cần phân biệt lưu lượng thiết kế với lưu lượng cực đại mà nhà sản xuất công bố. Một máy bơm có lưu lượng cực đại lớn không đồng nghĩa với việc thiết bị đáp ứng đúng yêu cầu tại điểm làm việc của hệ thống.
Cột áp và áp suất yêu cầu
Cột áp thể hiện khả năng tạo năng lượng cho dòng nước của bơm. Khi xác định yêu cầu cột áp, cần xem xét chênh cao, tổn thất trên đường ống, van, phụ kiện và áp lực cần thiết tại các điểm sử dụng nước theo thiết kế.
Không nên xác định cột áp chỉ bằng chiều cao nhà xưởng hoặc lựa chọn theo một mức áp suất chung. Cột áp cần được tính toán và đối chiếu với yêu cầu thực tế của hệ thống chữa cháy.
Đường đặc tính lưu lượng – cột áp Q-H
Đường đặc tính Q-H thể hiện mối quan hệ giữa lưu lượng và cột áp của bơm. Đây là căn cứ quan trọng để kiểm tra khả năng đáp ứng của thiết bị tại điểm làm việc yêu cầu.
Theo QCVN 02:2020/BCA, máy bơm chữa cháy phải đáp ứng các điều kiện về đặc tính lưu lượng và cột áp. Cụ thể, lưu lượng lớn nhất của bơm không được nhỏ hơn 150% lưu lượng thiết kế; cột áp tại lưu lượng thiết kế không được nhỏ hơn cột áp thiết kế; cột áp tại lưu lượng bằng không phải nằm trong phạm vi từ 101% đến 140% cột áp thiết kế; và cột áp tại 150% lưu lượng thiết kế không được nhỏ hơn 65% cột áp thiết kế.
Các trị số này cần được hiểu đúng theo điều khoản của quy chuẩn, không thay thế việc tính toán điểm làm việc của hệ thống hoặc kiểm tra tài liệu kỹ thuật của model bơm cụ thể.
Nguồn nước và điều kiện hút
Nguồn nước cấp, mực nước, đường ống hút và tổn thất phía hút đều ảnh hưởng đến khả năng vận hành của bơm. Nếu điều kiện hút không phù hợp, bơm có thể không đạt hiệu suất yêu cầu hoặc gặp hiện tượng xâm thực.
Vì vậy, khi lựa chọn thiết bị cần xem xét điều kiện bố trí trạm bơm và nguồn nước theo thiết kế. Không nên chỉ kiểm tra thông số đầu đẩy mà bỏ qua điều kiện cấp nước cho bơm.
Động cơ, tủ điều khiển và phụ kiện
Máy bơm PCCC là một phần của hệ thống gồm bơm, động cơ truyền động, tủ điều khiển và các phụ kiện liên quan. Các thành phần này phải phù hợp với cấu hình trạm bơm và yêu cầu kỹ thuật được áp dụng.
Doanh nghiệp cần đối chiếu mã thiết bị, thông số lưu lượng, cột áp, công suất động cơ, tốc độ quay và tài liệu của nhà sản xuất. Không nên chỉ dựa vào công suất động cơ để đánh giá khả năng đáp ứng của bơm.
Hệ thống bơm PCCC cho nhà xưởng gồm những thiết bị nào?
Bơm chữa cháy chính
Bơm chữa cháy chính cung cấp nước cho hệ thống theo yêu cầu thiết kế. Việc lựa chọn cần căn cứ vào lưu lượng, cột áp và đường đặc tính của bơm, đồng thời kiểm tra sự phù hợp với nguồn nước và hệ thống đường ống.
Bơm chữa cháy dự phòng
Bơm dự phòng có vai trò hỗ trợ khả năng sẵn sàng của hệ thống khi được yêu cầu trong cấu hình thiết kế. Loại bơm, động cơ truyền động và cách bố trí dự phòng phải được xác định theo quy chuẩn, tiêu chuẩn và hồ sơ áp dụng cho công trình, không nên mặc định mọi nhà xưởng đều có cùng một cấu hình.
Bơm bù áp
Bơm bù áp được sử dụng để duy trì áp lực thường trực trong hệ thống giữa các giới hạn được xác định. Theo QCVN 02:2020/BCA, lưu lượng bơm bù áp được xác định bằng tính toán và không nhỏ hơn 1% lưu lượng của bơm chữa cháy. Quy chuẩn cũng quy định yêu cầu về áp lực duy trì và một số điều kiện lắp đặt liên quan.
Bơm bù áp không thay thế chức năng của bơm chữa cháy chính hoặc bơm dự phòng. Việc lựa chọn và cài đặt cần phù hợp với thiết kế của toàn hệ thống.
Tủ điều khiển, van và đường ống
Tủ điều khiển, van, đường ống và thiết bị kiểm tra có vai trò trong việc vận hành và đánh giá hoạt động của trạm bơm. Vì vậy, khi kiểm tra hệ thống cần xem xét cả cụm thiết bị và các kết nối, thay vì chỉ đánh giá riêng thân bơm.
Cách lựa chọn bơm PCCC phù hợp cho nhà xưởng, nhà máy
Xác định yêu cầu của công trình
Trước tiên, cần xem xét công năng, quy mô, đặc điểm sản xuất và hệ thống chữa cháy được xác định trong hồ sơ thiết kế. Đây là cơ sở để xác định yêu cầu về nguồn nước, lưu lượng và áp lực cần thiết.
Xác định lưu lượng và cột áp thiết kế
Lưu lượng và cột áp cần được xác định theo tính toán hệ thống, bao gồm các điều kiện thủy lực và yêu cầu tại điểm sử dụng nước. Không nên lấy thông số từ một công trình khác để áp dụng trực tiếp cho nhà máy đang triển khai.
Đối chiếu đường đặc tính của bơm
Sau khi có thông số thiết kế, cần kiểm tra đường đặc tính Q-H của model dự kiến sử dụng. Việc đối chiếu phải bảo đảm bơm đáp ứng yêu cầu tại điểm làm việc và các điều kiện kỹ thuật có liên quan theo quy chuẩn áp dụng.
Kiểm tra cấu hình trạm bơm
Cấu hình trạm bơm cần được đối chiếu với hồ sơ thiết kế, bao gồm bơm chính, bơm dự phòng, bơm bù áp và các thiết bị điều khiển, phụ kiện liên quan khi được yêu cầu. Cấu hình cụ thể không nên suy đoán chỉ từ quy mô nhà xưởng.
Không lựa chọn chỉ theo công suất động cơ
Công suất động cơ không thể hiện đầy đủ khả năng cấp nước của bơm trong mọi điều kiện. Hai model có cùng công suất vẫn có thể có đường đặc tính khác nhau. Do đó, tiêu chí quan trọng là sự phù hợp giữa lưu lượng, cột áp, điểm làm việc và yêu cầu thiết kế của hệ thống.
Những sai lầm thường gặp khi chọn bơm PCCC
Một sai lầm phổ biến là sử dụng cùng một cấu hình bơm cho mọi nhà xưởng. Trên thực tế, yêu cầu của từng công trình có thể khác nhau tùy theo công năng, đặc điểm nguy hiểm cháy và hệ thống chữa cháy được thiết kế.
Sai lầm khác là lựa chọn bơm theo công suất động cơ hoặc lưu lượng cực đại mà không kiểm tra đường đặc tính Q-H. Cách lựa chọn này có thể dẫn đến việc bơm không đáp ứng lưu lượng và cột áp cần thiết tại điểm làm việc.
Ngoài ra, việc bỏ qua điều kiện hút, nguồn nước, van và đường ống có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành. Chỉ kiểm tra catalogue mà không đối chiếu với hồ sơ thiết kế cũng không đủ để xác định thiết bị có phù hợp với công trình hay không.
Doanh nghiệp cần tránh sử dụng thông số chưa được xác minh hoặc áp dụng máy móc yêu cầu của một công trình cho công trình khác. Mọi thông số quan trọng phải có căn cứ từ hồ sơ thiết kế và tài liệu kỹ thuật tương ứng.
Kiểm tra, vận hành thử và nghiệm thu trạm bơm PCCC
Việc kiểm tra trạm bơm cần đối chiếu thông số thiết bị với hồ sơ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật áp dụng. Các thông tin như model, lưu lượng, áp lực, công suất động cơ và tốc độ quay cần được xác định từ nhãn bơm và tài liệu của nhà sản xuất.
Quá trình vận hành thử và nghiệm thu cần thực hiện theo quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan và hồ sơ của dự án. Không nên tự đặt ra trị số nghiệm thu hoặc trình tự thử nghiệm nếu chưa xác minh chính xác điều khoản áp dụng.
Bên cạnh đó, việc kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ cần tuân thủ yêu cầu tương ứng của quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật. Mục tiêu là duy trì khả năng sẵn sàng vận hành của trạm bơm, đồng thời phát hiện sớm các bất thường ở bơm, động cơ, hệ thống điều khiển và đường ống.
Lựa chọn máy bơm PCCC cho nhà xưởng từ góc độ thiết bị
Trước khi lựa chọn máy bơm, doanh nghiệp cần chuẩn bị thông số thiết kế, điều kiện nguồn nước, yêu cầu lưu lượng và cột áp, cùng cấu hình trạm bơm được xác định cho dự án. Đây là cơ sở để đối chiếu sản phẩm với nhu cầu thực tế.
Khi tham khảo thiết bị từ DOOCH, cần kiểm tra thông tin model và tài liệu kỹ thuật được công bố, sau đó đối chiếu với yêu cầu của hệ thống PCCC. Không nên lựa chọn chỉ dựa vào tên dòng sản phẩm hoặc thông số riêng lẻ. Việc xác nhận sản phẩm có phù hợp hay không phải dựa trên dữ liệu kỹ thuật của model cụ thể và hồ sơ thiết kế công trình.
Câu hỏi thường gặp về tiêu chuẩn bơm PCCC cho nhà xưởng
Nhà xưởng có bắt buộc áp dụng QCVN 02:2020/BCA không?
QCVN 02:2020/BCA quy định phạm vi áp dụng đối với trạm bơm nước chữa cháy cố định và nêu các nhóm công trình thuộc đối tượng điều chỉnh. Cần đối chiếu quy mô, loại công trình và hồ sơ cụ thể để xác định việc áp dụng, đồng thời xem xét các quy định PCCC liên quan.
TCVN 7336:2021 có quy định cách lựa chọn bơm chữa cháy không?
TCVN 7336:2021 quy định yêu cầu thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt. Khi lựa chọn bơm cho hệ thống thuộc phạm vi áp dụng, cần xem xét các yêu cầu thiết kế tương ứng cùng những quy chuẩn liên quan đến trạm bơm.
Lưu lượng và cột áp bơm PCCC được xác định như thế nào?
Hai thông số này phải dựa trên tính toán hệ thống và yêu cầu thiết kế của công trình. Việc lựa chọn cần đối chiếu đường đặc tính Q-H của bơm, điều kiện nguồn nước và các yêu cầu thủy lực liên quan, không áp dụng một giá trị chung cho mọi nhà xưởng.
Nhà xưởng có cần bơm chính, bơm dự phòng và bơm bù áp không?
Cấu hình cần được xác định theo quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng và hồ sơ thiết kế của công trình. Không nên mặc định mọi nhà xưởng đều có cùng số lượng hoặc loại bơm khi chưa kiểm tra yêu cầu cụ thể.
Có thể chọn bơm PCCC chỉ dựa vào công suất động cơ không?
Không nên. Công suất động cơ không thay thế cho việc kiểm tra lưu lượng, cột áp và điểm làm việc. Cần đối chiếu đồng thời các thông số kỹ thuật với yêu cầu thiết kế của hệ thống.
Kết luận
Tiêu chuẩn bơm PCCC cho nhà xưởng, nhà máy cần được xem xét trên cơ sở quy chuẩn kỹ thuật áp dụng, đặc điểm công trình và hồ sơ thiết kế hệ thống chữa cháy. QCVN 02:2020/BCA là văn bản trọng tâm đối với trạm bơm nước chữa cháy cố định thuộc phạm vi điều chỉnh; các văn bản như TCVN 7336:2021, QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023, TCVN 3890:2023 cần được đối chiếu theo phạm vi liên quan.
Để lựa chọn thiết bị phù hợp, doanh nghiệp cần xác định đúng lưu lượng, cột áp, điều kiện nguồn nước và điểm làm việc của bơm. Khi tham khảo sản phẩm DOOCH, hãy đối chiếu tài liệu kỹ thuật của model với yêu cầu thiết kế thực tế, đồng thời kiểm tra các văn bản chính thức đang áp dụng cho dự án trước khi đưa ra quyết định.
Thông Tin Liên Hệ
Đơn vị chịu trách nhiệm: Công ty TNHH Bơm Dooch Vina
Tổng đài trợ giúp Dooch Vina: 0825.256.464
Trụ sở văn phòng: Số 88 Phố Vạn Phúc, Phường Vạn Phúc, Quận Hà Đông, TP. Hà Nội
Địa chỉ nhà máy: Dooch Factory – Cụm Công Nghiệp Tân Phú 1, P. Trung Thành, TP. Thái Nguyên
Email: contact@doochpump.com.vn
- Fanpage: facebook.com/maybomdoochvina
